13 Tổng thống Pháp: Siêu nguyên thủ ở châu Âu – Tạp chí xã hội mới nhất

Ngày Chủ Nhật 07/05/2017, hơn 66 % cử tri Pháp đã quyết định hành động chọn Emmanuel Macron, 39 tuổi, chỉ huy trào lưu trung dung En Marche ! ( Tiến Bước ! ), làm tổng thống thứ 8 của Đệ Ngũ Cộng Hòa. Đây cũng là vị tổng thống trẻ tuổi nhất từ 58 năm qua. Cũng giống như những người nhiệm kỳ trước đó, tổng thống Pháp tân cử vẫn là người có nhiều quyền lực nhất, khác hẳn với những đồng nhiệm châu Âu, vốn dĩ không mấy hài lòng giữ một chức vụ danh dự .

Quảng cáo

Bạn đang đọc: Tổng thống Pháp: Siêu nguyên thủ ở châu Âu – Tạp chí xã hội

Vậy tổng thống Pháp có những quyền lực quan trọng gì ? Ngoài quy trình tiến độ « chung sống » ( cohabitation ), tức là tổng thống và đa phần tại Quốc Hội không cùng một chính đảng, nguyên thủ Pháp thực sự là người chỉ huy hành pháp, điều này làm cho nước Pháp trở thành một trường hợp ngoại lệ hiến định tại châu Âu. Còn tại những nước láng giềng châu Âu, mặc dầu đó là vua, nữ hoàng hay tổng thống, những vị này không phải khi nào cũng chỉ đóng vai trò hình tượng .Trên đài RFI Pháp ngữ, nhà báo Daniel Vigneron, đảm nhiệm trang mạng MyEurope. info, có lý giải rằng, việc tổng thống Pháp được bầu theo thể thức đại trà phổ thông đầu phiếu trực tiếp chưa hẳn là nguyên do làm cho nguyên thủ Pháp độc lạ với những đồng nhiệm khác ở châu Âu .« Trong Liên Hiệp Châu Âu, có 12 trong số 21 tổng thống được bầu theo phương pháp đại trà phổ thông đầu phiếu trực tiếp. Ngoài nước Pháp, đó là trường hợp của Phần Lan, Ailen, Bồ Đào Nha, Áo, Ba Lan, Rumani, Bulgari, Litva, Slovenia, Croatia và Chypre. Phương thức bầu cử đại trà phổ thông đầu phiếu giúp cho những vị tổng thống có tính chính đáng mà toàn thể người dân trao cho họ » .

Những quyền hành quan trọng

Tại những nước đó, tổng thống tuy cũng được bầu theo phương pháp đại trà phổ thông đầu phiếu, mang lại cho họ tính chính đáng nhưng họ lại không có được nhiều quyền hành như tổng thống Pháp, ngoài 1 số ít quyền riêng không liên quan gì đến nhau giống với nguyên thủ Pháp như chức tổng tư lệnh abcxyz, quyền chỉ định thủ tướng, thậm chí còn quyền ân xá .« Tổng thống Pháp có ba loại độc quyền mà không một đồng nhiệm nào tại châu Âu có cả : Trước tiên, ông có quyền một mình quyết định hành động việc sử dụng vũ khí nguyên tử. Thứ hai, ông đàm phán những hiệp định quốc tế và là người đứng đầu phái đoàn Pháp trong những cuộc gặp quốc tế. Cuối cùng, tổng thống Pháp có toàn quyền giải tán Quốc Hội sau khi trao đổi, tìm hiểu thêm quan điểm của thủ tướng. Đây là độc quyền của tổng thống Pháp mà không một nguyên thủ nào ở châu Âu có » .

Quyền lực hạn chế khi phải « chung sống »

Đó là lúc tổng thống có đa phần của mình ở Quốc Hội. Trong trường hợp « chung sống », như đã trình diễn ở trên, thì khi đó diễn ra hiện tượng kỳ lạ hòn đảo chiều quyền lực hành pháp từ tổng thống sang thủ tướng. Nghĩa là, trong tình thế đặc biệt quan trọng này, thủ tướng hoàn toàn có thể hưởng những độc quyền hiến định không chút ràng buộc và tự chủ trong quan hệ với tổng thống .Khi đó, quyền hạn của tổng thống sẽ bị hạn chế trong 1 số ít nghành ví dụ điển hình như không còn quyền bãi miễn thủ tướng hay không bổ nhiệm một số ít abcxyz liên nghành. Có hầu hết tại Quốc Hội, cơ quan abcxyz không cùng chính đảng với tổng thống hoàn toàn có thể tận dụng thời cơ « chung sống » để triển khai chương trình chính trị không cùng với những xu thế của tổng thống mà không cần lo ngại gặp phải sự phản đối từ phía điện Elysée .Trên trong thực tiễn, trong tiến trình « chung sống », tổng thống gần như bị « giam lỏng » với những quyền hành mà Hiến Pháp tháng 10/1958 pháp luật. Do đó, người ta tận mắt chứng kiến một sự « đảo chiều » quyền lực thật sự trên thượng tầng chỉ huy, và thủ tướng khi ấy mới thật sự là người điều khiển và tinh chỉnh quốc gia. Tuy nhiên, trên một số ít nghành « nhậy cảm » như đối ngoại và quốc phòng, tổng thống vẫn hoàn toàn có thể duy trì những độc quyền hiến định, nhưng vẫn phải thỏa thuận hợp tác với abcxyz nước nhà chiếm hầu hết ở Quốc Hội .

Tổng thống Pháp, Charles de Gaulle và thủ tướng Đức Konrad Adenauer ký kết Hiệp ước Hữu nghị Elysée ngày 22/01/1963, tại phòng Murat, điện Elysée. Wikimedia

Quyền giải tán Quốc Hội : Một « công cụ » bị hạn chế

Liên quan đến quyền giải tán Quốc Hội, cũng xin nói rõ là tại nhiều nước châu Âu, tổng thống cũng có quyền giải tán Quốc Hội, nhưng quyền này được lao lý ngặt nghèo và hoàn toàn có thể bị ngăn ngừa bởi Hiến Pháp hoặc liên minh chính trị, với hậu quả là không hề xây dựng được abcxyz nước nhà. Đó là trường hợp tại Đức, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hungary, Rumani … Tại Pháp, tổng thống hoàn toàn có thể sử dụng quyền này vì những thống kê giám sát chính trị .

« Không ở đâu, tổng thống lại có thể quyết định giải tán Quốc Hội tùy theo tính toán, cơ hội chính trị, như tổng thống Pháp Jacques Chirac đã làm vào năm 1997. Trường hợp ngoại lệ duy nhất và được áp dụng cho đến năm 2000, đó là Phần Lan. Trước thời điểm này, tổng thống Phần Lan gần như có toàn quyền giải tán Quốc Hội.

Từ sau năm 2000, quyền giải tán Quốc Hội này được trao cho thủ tướng, nhưng tổng thống Phần Lan tiếp tục chia sẻ quyền hành pháp với thủ tướng. Tổng thống Phần Lan vẫn có quyền phủ quyết các đạo luật, quyền đề xuất dự luật để Quốc Hội xem xét và bỏ phiếu và đóng một vai trò đáng kể trong lĩnh vực chính sách đối ngoại.

Xem thêm: Hướng dẫn cách giải Rubik tam giác (Pyraminx) cho người mới

Tại Bồ Đào Nha, tổng thống hoàn toàn có thể giải tán Quốc Hội sau khi tìm hiểu thêm Hội Đồng Nhà Nước và những đảng phái chính trị. Tại Ai Len, tổng thống hoàn toàn có thể giải tán Quốc Hội theo khuyến nghị của thủ tướng, nhưng ông cũng hoàn toàn có thể từ chối lời khuyên này » .

Vai trò trung gian hòa giải giữa các định chế

Vẫn theo nhà báo Daniel Vigneron, tại những nước châu Âu khác, tổng thống không hẳn chỉ có vai trò hình tượng, danh dự .

« Tại những nước bầu trực tiếp tổng thống, nguyên thủ quốc gia luôn luôn có vai trò tác động đến chính sách đối ngoại và trong trường hợp xẩy ra khủng hoảng nghiêm trọng, tổng thống đóng vai trò hòa giải, tạo thuận lợi giải quyết khủng hoảng. Đây cũng có thể là trường hợp các nước mà tổng thống do nghị viện bầu ra.

Và đặc biệt quan trọng là tại Ý, tổng thống hoàn toàn có thể vận dụng những quyền được pháp luật trong Hiến Pháp để giải quyết và xử lý trường hợp cơ quan abcxyz bị đổ : Tổng thống hoàn toàn có thể quyết định hành động cho tổ chức triển khai bầu cử trước thời hạn hoặc tìm kiếm tạo dựng một hầu hết mới tại nghị viện. Tại Đức, tổng thống hoàn toàn có thể giải tán Bundestag ( Hạ Viện ), nếu định chế này không bầu ra được thủ tướng » .

Quốc vương chưa hẳn là một biểu tượng

Đối với những vương quốc có nguyên thủ là quốc vương thừa kế như tại Anh Quốc, ba nước Bắc Âu, ở Hà Lan, Bỉ hoặc tại Tây Ban Nha, nhà vua hoặc nữ hoàng là một hình tượng và nhìn chung có vai trò thuần túy đại diện thay mặt .

« Tại những nước này, khi có khủng hoảng, các nguyên thủ này có những lá bài trong tay. Năm 1981, âm mưu đảo chính tại Tây Ban Nha đã bất thành phần lớn nhờ có hành động quyết định của vua Juan Carlos khi ông lên án mạnh mẽ những kẻ làm đảo chính.

Tại Bỉ, nhà vua hoàn toàn có thể khước từ phát hành một luật đạo và điều này đã từng xẩy ra. Liên quan đến vương quốc Anh, nữ hoàng có quyền « khuyến khích » hoặc « cảnh cáo ». Nữ hoàng Anh cũng có vai trò trong trường hợp Hạ Viện có đa phần sít sao. Tuy nhiên, trách nhiệm chính của nữ hoàng là hình tượng niềm tin » .Từ những lý giải trên, nhà báo Daniel Vigneron cho rằng so với những đồng nhiệm khác tại châu Âu, nguyên thủ Pháp là tổng thống có nhiều quyền hành nhất .« Hiển nhiên là như vậy. Do Hiến Pháp lúc bấy giờ lao lý một chính sách lai ghép, chính sách nghị viện-tổng thống, nguyên thủ Pháp hiển nhiên là tổng thống có nhiều quyền lực nhất so với những đồng nhiệm khác trong Liên Hiệp Châu Âu. Có một trường hợp tạm gọi là gần như ngoại lệ, đó là Phần Lan : Hiến Pháp nước này có vẻ như chịu ảnh hưởng tác động phần nào bản Hiến Pháp 1958 của Pháp, thế nhưng, ngay sau đó, nước này chuyển sang chính sách nghị viện » .

Kremlin đối thủ cạnh tranh của Elysée

Đấy mới chỉ là so sánh với những nước khác trong khối Liên Hiệp Châu Âu, nhưng, nếu xem xét trên toàn lục địa châu Âu, tổng thống Pháp còn có một đối thủ cạnh tranh cạnh tranh đối đầu khác, thậm chí còn có nhiều quyền lực hơn, đó chính là tổng thống Nga. Bởi vì tổng thống Nga phê chuẩn việc chỉ định abcxyz liên nghành và hoàn toàn có thể không bổ nhiệm những abcxyz liên nghành và cả thủ tướng .Mặt khác, tổng thống Nga chỉ huy trực tiếp những bộ « nhậy cảm » như Quốc Phòng, Nội Vụ và Ngoại Giao, định ra những đường hướng chính về đối nội và đối ngoại. Trên thực tiễn, tổng thống Pháp cũng làm như vậy, nhưng những quyền này không được ghi trong Hiến Pháp .Hơn nữa, tổng thống Vladimir Putin có quyền giải tán Quốc Hội, phát hành những sắc lệnh và thậm chí còn có quyền phủ quyết những luật đạo đã được nghị viện trải qua. Tóm lại, đó là một siêu tổng thống được ghi rõ ràng trong Hiến Pháp và đây là điều độc lạ so với Pháp .Quay trở lại khuôn khổ Liên Hiệp Châu Âu, nguyên thủ những nước thành viên khác có ít quyền hành. Tuy vậy, đây luôn luôn là những nhân vật được nể trọng. Trường hợp của Pháp không hẳn là như vậy. Tổng thống Pháp đóng vai trò TT trên chính trường và do vậy sẽ là đối tượng người dùng dễ bị chỉ trích, phản bác nhất .

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Xem thêm: Kỷ lục vàng: Nữ vận động viên nhảy cao Nga ba lần vô địch thế giới

Đăng ký

Tải ứng dụng RFI để theo dõi hàng loạt thời sự quốc tế

Download_on_the_App_Store_Badge_VN_RGB_blk_100217

google-play-badge_vi