15 Đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng gạo của Việt Nam mới nhất

TCCTTHS. LÊ THỊ VÂN ANH – TRẦN THỊ THU HUYỀN (Khoa Kinh tế cơ sở, Trường Đại học Kinh tế – Kỹ thuật công nghiệp)

TÓM TẮT:

Thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng gạo theo hướng bền vững là một vấn đề cấp thiết đối với Việt Nam. Bài viết này phân tích thực trạng tình hình sản xuất và xuất khẩu gạo ở Việt Nam hiện nay và đề xuất một số giải pháp thúc đẩy xuất khẩu bền vững mặt hàng gạo trong thời gian tới.

Bạn đang đọc: Đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng gạo của Việt Nam

Từ khóa: Mặt hàng gạo, xuất khẩu, giải pháp.

1. Tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam

Việt Nam có truyền thống trồng lúa lâu đời, lúa gạo là một lương thực quan trọng và chủ yếu nhất đối với người dân Việt Nam, lúa gạo ngoài dùng làm lương thực cho người, thức ăn cho vật nuôi còn dùng để chế biến các sản phẩm khác… Đặc biệt với một nước dân số đông tới khoảng trên 90 triệu người, việc tự sản xuất lúa là rất quan trọng. Việt Nam có điều kiện tự nhiên thích hợp cho cây lúa có 2 vựa lúa chính là đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long. Diện tích sản xuất lúa được xếp hạng 5 và xuất khẩu gạo đứng thứ 3 trên thế giới, gạo Việt Nam đã được xuất khẩu sang gần 160 quốc gia và vùng lãnh thổ, chiếm 15% thị phần gạo toàn cầu và cũng bước đầu thâm nhập được các thị trường có yêu cầu chất lượng cao, như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, EU,…

– Về gieo trồng:

Diện tích gieo trồng những vụ lúa ở nước ta từ năm năm ngoái đến năm 2019 có sự đổi khác qua những năm, được bộc lộ qua Bảng 1 .

Nhìn chung từ năm 2015 đến năm 2019, tổng diện tích gieo trồng ở nước ta có xu hướng giảm đi, do nhiều nơi người dân chuyển đổi dần từ trồng lúa sang trồng các cây nông nghiệp (điều, cao su, tiêu,…) cho giá trị kinh tế cao hơn; một số địa phương cũng phải ưu tiên dành đất nông nghiệp cho phát triển công nghiệp, kết cấu hạ tầng và đô thị hóa. Điều này làm ảnh hưởng rất lớn đến vấn đề an ninh lương thực quốc gia.

– Về thu hoạch

anh 2Nhìn chung, từ năm 2015 đến năm 2019, sản lượng lúa các mùa vụ sụt giảm qua các năm, chỉ có năm 2018 là sản lượng có tăng so với năm 2017. Nguyên nhân là do diện tích gieo trồng bị thu hẹp dần, người dân dần chuyển sang loại nông sản cho thu nhập cao hơn. Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến tình hình xuất khẩu gạo của Việt Nam. (Bảng 2)

2. Thực trạng xuất khẩu gạo của Việt Nam

– Sản lượng gạo xuất khẩu

Theo thống kê sơ bộ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong tháng 12/2019, khối lượng gạo xuất khẩu ước đạt 474.000 tấn với giá trị đạt 214 triệu USD. Lũy kế năm 2019, khối lượng xuất khẩu ước đạt 6,34 triệu tấn và 2,79 tỉ USD, tăng 3,9 % về khối lượng nhưng giảm 9,7 % về giá trị so với cùng kì năm 2018. Về thị trường xuất khẩu, Philippines đứng vị trí thứ nhất về thị trường xuất khẩu gạo của Nước Ta với khoảng chừng hơn 30 % thị trường. Ngoài ra, những thị trường có giá trị xuất khẩu gạo tăng mạnh như Bờ biển Ngà ( + 64,5 % ), nước Australia ( 63,9 % ), Hồng Kông ( + 43,5 % ), Ả Rập Saudi ( + 31,3 ) và Iraq ( 24,8 % ) .
Theo Tổng cục Hải quan, trong tháng 6/2019, Nước Ta xuất khẩu 536.059 tấn gạo trị giá 280,122 triệu USD, giảm 28,1 % về khối lượng và 26,7 % về giá trị so với tháng 5/2019. Như vậy, lượng gạo xuất khẩu được trong 6 tháng đầu năm 2019 là 3.341.386 tấn, giá trị 1.767.679 triệu USD .
Theo thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, xuất khẩu gạo tháng 9/2019 sụt giảm 20,4 % về lượng và giảm 21,7 % về kim ngạch so với tháng 8/2019, đạt 479.363 tấn, tương tự 210,94 triệu USD ; tuy nhiên so với cùng tháng năm 2018 thì tăng 33,1 % về lượng và tăng 21,3 % về kim ngạch. Giá xuất khẩu gạo trong tháng 9/2019 đạt trung bình 440 USD / tấn, giảm 1,7 % so với tháng liền kề trước đó và giảm 8,9 % so với tháng 9/2018 .

anh 3Biểu đồ 1 cho thấy sản lượng gạo Việt Nam xuất khẩu trong 6 tháng đầu năm 2019 không có sự tăng trưởng nhiều so với năm 2018, thậm chí có tháng sản lượng xuất khẩu thấp hơn, sản lượng gạo xuất khẩu chỉ có sự tăng trưởng vượt bật trong tháng 2 so với năm 2018.

Cộng chung cả 9 tháng đầu năm 2019, xuất khẩu gạo của cả nước đạt 5,06 triệu tấn, thu về 2,2 tỷ USD, tăng 3,4 % về lượng, nhưng giảm 10,4 % về kim ngạch so với 9 tháng đầu năm 2018 ; giá xuất khẩu trung bình giảm 13,4 %, đạt 435,6 USD / tấn .

– Thị trường xuất khẩu chính và kim ngạch xuất khẩu

Tính chung năm 2019, cả nước xuất khẩu 6,37 triệu tấn gạo, tương tự 2,81 tỷ USD, tăng 4,1 % về lượng, nhưng giảm 8,4 % về kim ngạch so với năm 2018. Giá xuất khẩu đạt 440,7 USD / tấn, giảm 12,1 %. Trong năm 2019, xuất khẩu gạo sang hầu hết những thị trường tăng cả về lượng và kim ngạch so với năm 2018, tuy nhiên, giá gạo xuất khẩu sang toàn bộ những thị trường sụt giảm so với năm trước. Trong đó, đáng chú ý quan tâm có những thị trường tăng mạnh như : Senegal tăng gấp 577 lần về lượng và tăng gấp 296,8 lần về kim ngạch so với cùng kỳ, đạt 53.706 tấn, tương tự 16,91 triệu USD ; Brunei tăng 304,5 % về lượng và tăng 279,4 % về kim ngạch, đạt 7.868 tấn, tương tự 3,27 triệu USD ; Bỉ tăng 145 % về lượng và tăng 189,8 % về kim ngạch, đạt 1.278 tấn, tương tự 0,88 triệu USD ; Angola tăng 257,3 % về lượng và tăng 138,3 % về kim ngạch, đạt 13.459 tấn, tương tự 5,05 triệu USD .
trái lại, một vài thị trường xuất khẩu gạo bị sụt giảm mạnh, gồm có : Indonesia giảm gần 95 % cả về lượng và kim ngạch ; Bangladesh giảm 76 % về lượng và giảm 79,4 % về kim ngạch ; Thổ Nhĩ Kỳ giảm 70,9 % về lượng và giảm 75,8 % về kim ngạch. ( Biểu đồ 2 )

anh 43. Một số đề xuất về giải pháp xuất khẩu bền vững gạo Việt Nam

3.1. Đối với Nhà nước

Trước hết, về Quy hoạch lại sản xuất lúa gạo .
Nhà nước cần có những biện pháp quy hoạch lại sản xuất lúa gạo nhằm mục đích nâng cao sản lượng gạo của cả nước bảo vệ đến năm 2030, những vùng sản xuất lúa gạo xuất khẩu không thay đổi, hiệu suất cao và bền vững và kiên cố, đưa gạo Nước Ta trở thành tên thương hiệu số 1 quốc tế về chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm .
Trên cơ sở Quyết định số 124 / QĐ-TTg, ngày 02/2/2012 của Thủ tướng nhà nước phê duyệt Qui hoạch toàn diện và tổng thể phát triển sản xuất ngành Nông nghiệp đến năm 2020 và tầm nhìn đến 2030, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần hướng dẫn những địa phương thanh tra rà soát quy hoạch cho tương thích với điều kiện kèm theo đơn cử, phát triển những ngành hàng có lợi thế của địa phương .

Thông qua hệ thống khuyến nông để chuyển tải các tiến bộ kỹ thuật mới đến nông dân và hướng dẫn nông dân phát triển sản xuất theo qui hoạch, sử dụng các công nghệ canh tác mới, giống mới, đảm bảo nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh của nông sản hàng hóa.

Xem thêm: Lệnh ATC, phiên ATC, giá ATC trong chứng khoán là gì? – https://mix166.vn

Thực hiện đào tạo và giảng dạy nâng cao trình độ cho người nông dân, việc này cần chú trọng ngay từ những thế hệ nông dân trẻ. Trước tiên là giáo dục nhận thức cho họ, sau đó là huấn luyện và đào tạo về kỹ thuật, nâng cao năng lực tiếp đón công nghệ tiên tiến, … Để hướng tới thiết kế xây dựng một nền nông nghiệp tân tiến cần phải có nông dân có trình độ. Bên cạnh đó, giảng dạy những cán bộ nghiên cứu và điều tra, cán bộ khuyến nông để giúp nông dân vận dụng công nghệ tiên tiến và kĩ thuật vào sản xuất .
Phát triển tên thương hiệu gạo vùng, địa phương trải qua phát triển tên thương hiệu gạo vùng, địa phương đã được bảo lãnh. Xây dựng và phát triển mới những tên thương hiệu gạo vùng, địa phương. Ưu tiên lựa chọn 3 giống gạo đặc sản nổi tiếng tại vùng đồng bằng sông Cửu Long để tương hỗ kiến thiết xây dựng, phát triển thành thương hiệu gạo vùng, địa phương hướng tới trở thành tên thương hiệu vương quốc, gồm có : giống jasmine, giống lúa thơm và giống nếp đặc sản nổi tiếng .
Thứ hai, có chủ trương tương hỗ doanh nghiệp thu mua gạo tạm trữ xuất khẩu và chủ trương trợ giá cho nông dân .
Trong cơ chế thị trường, Ngân sách chi tiêu dịch chuyển theo qui luật cung và cầu, đa phần những loại sản phẩm nông sản là loại sản phẩm & hàng hóa thường sản xuất theo thời vụ, tiêu thụ cả năm, nên có nơi, có lúc vào vụ thu hoạch tiêu thụ không kịp giá bị rớt, nhất là khi được mùa lớn. Để hạn chế thực trạng này, Nhà nước cần có chủ trương tương hỗ doanh nghiệp thu mua gạo tạm trữ xuất khẩu và có chủ trương trợ giá cho nông dân .
Thứ ba, hợp tác với những vương quốc xuất khẩu gạo lớn để sở hữu thị trường .
Vấn đề của Nước Ta là không có đủ gạo có chất lượng cao để xuất khẩu, trong khi gạo chất lượng thấp và gạo 25 % tấm rất nhiều nhưng lại rất khó xuất khẩu, do nhu yếu thị trường so với loại gạo này thấp và phải cạnh tranh đối đầu với gạo của Ấn Độ và Pakistan có giá thấp hơn nên gạo chất lượng thấp và gạo 25 % tấm của Nước Ta rơi vào thực trạng ế ẩm tồn kho. Đã đến lúc Nước Ta và những vương quốc xuất khẩu gạo chủ yếu trong khu vực phải hợp tác thành một khối, nhằm mục đích cạnh tranh đối đầu và giành lại lợi thế trên thị trường gạo quốc tế .

3.2. Đối với doanh nghiệp

Trước hết, cần ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến vào chế biến gạo xuất khẩu .
Một yếu tố quan trọng gây hạn chế chất lượng gạo là công nghệ tiên tiến sau thu hoạch. Hoàn thiện công nghệ tiên tiến sau thu hoạch : cần chăm sóc góp vốn đầu tư tăng cấp công nghệ tiên tiến thu hoạch, dữ gìn và bảo vệ sau thu hoạch ( dùng máy sấy thay cho phơi thóc bằng ánh sáng mặt trời ). Tăng cường góp vốn đầu tư cho công nghiệp xay xát, chế biến gạo, vận dụng những công nghệ tiên tiến tiên tiến và phát triển trong tạm trữ như sử dụng khí cacbon dioxit, nitơ, công nghệ tiên tiến dữ gìn và bảo vệ mát. Hệ thống cơ sở vật chất Giao hàng cho việc cung ứng cây giống, khuyến nông, mua, dữ gìn và bảo vệ, tồn trữ, luân chuyển, bốc xếp … phải triển khai quản trị theo tiêu chuẩn ISO, đặc biệt quan trọng là ở những vùng trọng điểm lúa gạo xuất khẩu .
Thứ hai, cần có giải pháp về phát triển thị trường .
Trong toàn cảnh cạnh tranh đối đầu nóng bức giữa những nước về xuất khẩu gạo như lúc bấy giờ và những năm tới, những doanh nghiệp Nước Ta nhất thiết phải có mạng lưới hệ thống những giải pháp hữu hiệu về thị trường ngoài nước. Để tăng sức cạnh tranh đối đầu của hạt gạo Nước Ta trên thị trường quốc tế cần phải có nhiều giải pháp đồng điệu, không riêng gì là tăng hiệu suất và chất lượng sản xuất trong nước để giảm ngân sách, mà còn phải lan rộng ra và không thay đổi thị trường theo hướng đa dạng hóa, đa phương hóa, bảo vệ chữ tín với người mua, tăng cường tiếp thị, góp vốn đầu tư điều tra và nghiên cứu và dự báo thị trường … Các giải pháp đơn cử như : Nghiên cứu thị trường, Lựa chọn những thị trường tiềm năng .
Thứ ba, cần có giải pháp về thực thi thương mại .
Các doanh nghiệp trực tiếp thực thi những hoạt động giải trí triển khai thương mại gồm có : điều tra và nghiên cứu thị trường ; tuyên truyền, ra mắt mẫu sản phẩm, … bằng cách triển khai những chiến dịch quảng cáo, tham gia hội chợ, triển lãm, lập văn phòng đại diện thay mặt ở quốc tế, …
Bên cạnh sự tương hỗ của Nhà nước trong yếu tố thị trường, những doanh nghiệp phải dữ thế chủ động tìm bạn hàng và phương pháp kinh doanh thương mại thích hợp để xâm nhập, duy trì và lan rộng ra chỗ đứng trên thị trường gạo quốc tế. Các doanh nghiệp cần đa dạng hóa người mua và tận dụng cả những hợp đồng có khối lượng không lớn ; đồng thời cũng hoàn toàn có thể thiết lập quan hệ với những tập đoàn lớn xuyên vương quốc là những tổ chức triển khai kinh tế tài chính vững mạnh có tầm hoạt động giải trí rộng, sự am hiểu về thị trường và năng lực về vốn lớn để bảo vệ thị trường xuất khẩu không thay đổi .

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

  1. AEC và giải pháp cho xuất khẩu gạo Việt Nam(2016), Tạp chí Vietnam Logistics Review.
  2. Chanerin Maneechansook (2014), Value Chain of Rice Exported from Thailand to Sweden.
  3. Bộ Công Thương (2017), Chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam giai đoạn 2017 – 2020, định hướng đến năm 2030.
  4. Lê Thị Vân Anh (2016), Thực trạng và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu gạo của Việt Nam, Tạp chí Tài chính.
  5. Trung tâm Thông tin Phát triển Nông nghiệp Nông thôn, Báo cáo thường niên ngành Lúa gạo Việt Nam năm 2018 và triển vọng 2019.
  6. Sina Xie và Orachos Napasintuwong (2014), Review of Rice Policies in China, Thailand and Vietnam.

Solutions to promoting sustainable Vietnam’s rice exports

Master. Le Thi Van Anh

Tran Thi Thu Huyen

Faculty of Fundamental Economics

University of Economics – Technology for Industries

Xem thêm: Lệnh ATC, phiên ATC, giá ATC trong chứng khoán là gì? – https://mix166.vn

ABSTRACT:

Promoting sustainable rice exports is an urgent issue for Vietnam. This article analyzes the current situation of rice production and exports in Vietnam and proposes some solutions to promote sustainable Vietnam’s exports of rice products in the near future .

Keywords: Rice, export, solutions.